Kjo tabllo e autorit Joseph Cartwright me titull "Ali Pacha of Jannina" e vitit 1819,nuk eshte thjesht nje paraqitje e Ali Pashes por perkundrazi kjo tabllo e ripershkruan ate me anen e gjuhes te simbolizmit ne detajet e kesaj tablloje qe flasin per indentita autoktone,autorita absolute,pushtet politik e ushtarak,reformator dhe diplomat,mençuri dhe zgjuarsi prej sovrani, i pavarur nga Porta e Larte.Gjuha ikonografike e kesaj tablloje simbolizon Ali Pashen e vertete si sovran perveç asaj fizike te tij.Kjo tabllo e pershkruan Ali Pashen si nje sovran epik,çdo detaj i saj eshte nje simbol qe nderton nje mesazh t6e sakte dhe real lidhur me rolin dhe pozicionin e tij,ne Perandorine osmane dhe ne arenen europiane.Analiza e çdo elementi te kesaj tablloje nuk eshte gje tjeter perveç se nje analize simbolike e ketij sovrani;
•Taxhi (qeleshe) eshte nje element qe zvendeson turbanten osmane,kjo ne vetvete nuk eshte nje rastesi por perben nje akt dhe simbol te qarte politik qe konfirmon dhe deshmon indentitetin e tij te ndryshem nga osmanet.Ky akt politik konfirmon autonomi kulturale e legjitimitet vendor,deshmon rrenjet e tija etnike,perkatesi territoriale,qe pavarsia e tij nuk varet nga Stambolli por i ka rrenjet ne vendin e tij.Disa udhetar te huaj shkruajne dhe pershkruajne se ky taxh qe mbante Aliu ju kujtonte atyre plisin(qeleshen) qe mbante Odisea.Simbolika tjeter e taxhit eshte hyjnore e lidhur me Bekshatizmin dhe simbolizon dymbedhjete imamet dhe quhet edhe kurora e "Husejni Taxh",Dihet lidhja dhe roli i Aliut me Bekshatizmin dhe si adhurues i sufizmit si nje besim mistik.Pra perdorimi i taxhit prej tij simbolizon kuroren e sovranit dhe do te simbolizoj perkatesine e tij vendore dhe hyjnore si sovran i trojeve te tija,i ndryshem dhe i pavarur nga Porta.
•Veshja e tij e kuqe e gjate ne kete tabllo do te simbolizoje; Zjarrin,energjine dhe transformimin.E kuqja eshte ngjyra e komandes dhe e shqiptareve ne veshjet e tyre,kjo ngjyre ne kete tabllo do te perçoje force,rrezik,pasion,drejtesi te forte dhe pasuri.Mesazhi i saj eshte i qarte dhe i forte,fuqine e sovranit,drejtesine e rrepte dhe me gjak,pasionin dhe autoritetin e Aliut,njeriu qe vendos,vepron dhe imponon.
•Shkopi i komandes( Lo spetro) qe Aliu ne kete tabllo e mban ne brez futur ne rripin e mesit. Ky simbol nuk eshte nje objekt per ceremonite por eshte simbol i qeverisjes me te drejta te plota si sovran legjitim.Kjo do te thote qe Aliu nuk i perkulet askujt por komandon.Ky simbol do te perçoje meshazin e autonomise,te fuqise te drejtesise gjyqesore dhe rolin e tij si arbiter suprem asolut i Epirit.Sovran qe nuk ka nevoje te ngreje zerin por mjafton nje gjest i tij.
•Letra qe mban ne dore,ne kend te pare,e mbajtur me kujdes dhe force eshte nje nga simbolet me te forte te kesaj tablloje.Ky detaj do te simbolizoje pushtetin administrativ,politik dhe ushtarak me ligje te shkruajtura dhe kaluar nga duart e tija.Diplomaci me fuqite e medhaja te kohes dhe intriga politike me aleanca te ndryshme dhe te levishme ne kohe per te cilat Aliu ishte nje gjeni i vertete.
•Armet pas tij eshte nje tjeter simbol i fuqishem i tabllose,ato jane te dukshme mire dhe te gjitha llojeve.Ato jane fuqia ushtarake dhe kujtesa e betejave te tija.Keto arme do te simbolizojne se pushteti eshte i fituar me keto arme,ai nuk eshte nje governator i emeruar ma nje njeri qe ju eshte imponuar me force.Ato paraqesin simbolin e nje te kaluar ushtarake luftarake,çdo arme eshte nje fitore,nje histori dhe nje armik i mundur.Edhe pse i ulur ne tabllo armet pas tij jane nje kercenim i heshtur per armiqte e tij sepse ai eshte i mbrojtur nga forca e tyre.
•Mjekra dhe floket e bardhe te gjte te mbajtur mire dhe impresionante simbolizojne kujtesen,urtesine dhe driten e shpirtit.Mjekra e bardhe eshte simbol universal i diturise dhe zgjuarsise,eksperience,kapacitet per te drejtuar.Ne kete tabllo do te perçojne mesazhin se Luani Plak ka pare te gjitha,luftra,tradhti,dashuri,Perandori dhe nuk mashtrohet dhe as lejon te mashtrohet.Mjekra eshte autorita naturore e tija ai nuk ka nevoje per frone mbreti eshte mjekra froni i tij.
•Pipa e gjate e duhanit,elegante dhe aristokrate ne te njejten kohe,objekt luksi i orientit.Ajo do te simbolizoje fuqine sa me gjate te jete aq me i larte eshte rangu, kush e pi avazh demostron qe eshte padron i kohes.Ajo do te simbolozoje edhe qetesine,reflektimin dhe kontrrollin e emocioneve.Ali Pasha eshte njeriu qe mendon,shikon dhe vendos pa nxitim.
•Qillimi i punuar ne kete tabllo,nuk eshte thjesht nje dekuracion,por do te simbolizoje,pasuri,kulture dhe kosmopolitizem.Ky ne nje fare menyre simbolizon fronin e sovranit por ne menyre horizontale.Jo me kot ky qyllim i perkiste nje tjetri sovran te fuqishem atij te Frances Luigjit te XIV qe e mbante ne sallen e Versajes, eshte qyllimi famshem Gobelin,Aliu e kishte blere ne France per sallonin e tij ne Janine ku eshte bere kjo tabllo.Autori ne kete tabllo nuk e ka sjelle autentik si ka qene por ka dashur te pershkruaje idene e fuqise te Aliut.Ky detaje ne tabllo do te simbolizoje luksin,shijen,kontaktet tregtare dhe prestigjin e Aliut si sovran.Kjo do te demostroje oborrin e Aliut si nje kryeqytet kozmopolit,si nje qender e mrrekullushme,fuqi ekonomike dhe qender e rendesishme kulturore.
•Rrobat te punuara me ar si krahet ,jeleku,rripi.Ari eshte ghuha e sovranit por ajo mbart brenda edhe traditen e popullit te tij shqiptaret me jeket e tyre qendisur ne ar qe Byroni ju ka kenduar aq bukur.Ari simbolizon edhe nderin e familjar dhe trashgimise antike te familjesKjo simbolizon edhe indentitetin e tij qe ju perket races te shqiptareve.Ari simbolizon edhe fuqine ekonomike dhe ambicjen e tij per nje mbreteri te pavarur,ai perçon prestigj dhe ambicje dinastike.
Gjithe kjo retorike e simboleve te Aliut te kesaj tablloje ka per qellim qe te sjelle qe Ali Pasha nuk vjen te kujtohet si nje governator i Perandorise,por si nje sovran i pavarur i Epirit.Kjo tabllo eshte bere ne Mars te 1819 kur Ali Pasha ishte ne kulmin e fuqise te vet dhe ishte nje sovran i pavarur.Eshte momenti qe ai po pregatitej per momentin final te jetes te tij, perballjen me Perandorine Osmane.Kjo tabllo perveç simbolikes qe perçon ka dhe meriten tjeter qe eshte i vetmi qe disponojme per Ali Pashen si ka qene orgjinal edhe pse ne moshe te thyer.Ka dhe nje tjeter qe eshte ai i Lois Dupre por bere nga larg.
Albert Pasho
Free Blogger Albert Pasho
