Powered By Blogger

venerdì 27 febbraio 2026

Kronollogjia e nje lufte, Rrethimi i Janines te Ali Pashe Tepelenes, 1820-1822.Albert Pasho.




Ne historine tone shekullore jane te shumta luftrat e popullit tone per liri e memvetesi,po ashtu edhe rrethimet e keshtjellave tona si simbole te rezistences te ketij populli qendrestar perpara invazioneve te hordhive te huaja jane te panumurta.Rrethimi i Janines eshte nje nga simbolet e qendreses se popullit tone te udhehequr nga luani i Epirit  Ali Pashe Tepelenes,kjo lufte dhe ky rrethim do te jete nje nga me te gjatet ne historine tone kombetare persa i perket vazhdushmerise te tij ne kohe.Plot 18 muaj do te zgjase ky rrethim si askush tjeter me pare plot 18 muaj lufte e qendrese heroike dhe epike perpara nje Perandorie e madhe ne numer dhe armatim.Eshte ajo tradhtia,pabesia dhe trillimi qe do te kaperceje pragun e kesaj keshtjelle heroike me qendresen e saj epike dhe jo forca dhe numri i madh i trupave te Sulltanit.Kjo eshte nje kronollogji kohore ne dite muaj dhe vite te kesaj qendres legjendare;


- 16 Mars 1820 del fermani i Sullutan Muhamed II kunder Ali Pashe Tepelenes ku akuzohet per tradhti ndaj Portes se Larte dhe per 40 dite duhej te paraqitet ne Kostadinopoje  per te kerkuar falje para Sulltanit.

-12 Prill 1820 Sulltani i heq Veli Pashes djalit te Aliut governimin e Leptanos dhe ja beson Pelivan Pasha ose thene ndryshe Baba Pasha

-27 Prill 1820 Sulltani leshon udherin per mobilizimin e ushtrise kunder Ali Pashe Tepelenes.

- Maj 1820 Ali Pasha ben pregatitje te medhaja ushtarake per te bere te mundur qendresen ndaj trupave te Portes se Larte ne rast sulmi.

-Maj 1820 fillimet e para te levizjes te revoltes se Grekeve qe perhapet nga Malet e Pindit deri ne Termopile.

-  16 Maj 1820 Nje pjese e flotes osmane drejtuar kunder Ali Pashes e perbere nga 14 anije ka mbrritur ne ujerat e territorit te Ali Pashes, kjo po pret pjesen tjeter te flotes drejtuar nga Kaptan Pasha qe te bashkohen nga nje moment ne tjetrin ne keto brigje. 

-23 Maj 1820 Asamblea e Pergjithshme dhe Keshilli i Larte i Luftes mbidhen ne Janine me urdher dhe nen drejtimin e Ali Pashes per krijimin e frontit te perbashket antiosman dhe aleancat e reja si dhe organizimin operativ te luftes kunder Portes se Larte.Do te caktoheshin komandantet qe do te mbronin zonat dhe keshtjellat ne gjithe territorin e tij.Mbrojtja e Janines do te drejtohej nen komanden e vete Ali Pashes i cili do te kishte edhe supervizionin dhe komanden e pergjithshme ne te gjithe territorin e tij.Mbrojtjae Beratit dhe Shqiperise se mesme nen komanden e Mykhtarit,Krahina e Zagorise nen komanden e Noutzos,vendekalimet e Pindit dhe zona e Mezovo nen komanden e Omer Vironit dhe Tahir Abazit,mbrojtja e Beozia dhe Focide nen komanden e Androuço,mbrojtja e Leptanos dhe Prevezes nen komanden e Veli Pashes,mbrojtja e Parges Mehmet Pashes djalit te Veliut nipi Ali Pashes,mbrojtja e Gjirokasteres Sahli Pashes djali vogel i Aliut,mbrojtja e Tepelenes nen komanden e nipit te Aliut djalit te vogel te Mykhtarit Mahmud Pasha.

-Qershor 1820 trupat osmane dhe ato te tjereve te pashallarve lokal ne kufi me territorin e Ali Pashes dhe ato te pashait te Shkoderes pregatiten te sulmojne Ali Pashen.

- Qershor 1820 Soliman Bey i cili gezonte nje fame te madhe ushtarake midis osmaneve do te vritet  dhe zvendesohet per dyshim se mban marredhenie me Ali Pashen.

-Qershor 1820 Odise Androuço gjeneral i Ali Pashes ne krye te trupave rezerviste ortodokse te Aliut sulmon gjate nates garnizonin osman te qytetit te Salonines duke vrare osmanet e garnizotit te ketij qyteti.

-Qershor 1820 vazhdojne pregatttjet e medhaja ushtarake te Portes qe shfaqin preukupim serioz te saj per situaten e krijuar.

-Qershor 1820 Fillojne dezertimet midis trupave te Ali Pashes dhe te gjeneralve te tij.

-Korrik 1820 Ali Pasha ka konfiskuar gjthe gjene e gjalle per transport per te transportuar sasi te medhaja municioni ne keshtjellen e Janines.Brenda keshtjellesh ka me shume se njemije familje te strehuara.

-Gusht 1820 Ushtria osmane shfaqet perballe Ali Pashe Tepelenes.

-Gusht 1820 Qyteti i Prages mbrojtja e te cilit i ishte besuar nipit te Aliut, Mehmetit djalit te Veliut meret nga osmanet nga flota e tyre komanduar nga Kaptan Bey.Mehmeti i detyruar te dorezohet dhe behet i burgosur i Kaptan Bey ne bordin e anijes se tij.Kjo si rezultat i lenies vetem te Mehmet Pashes nga trupa e garnizonit te tij.

Gusht 1820 Pothuajse ne te njejten kohe me renien e Parges,Pelivan (Baba) Pasha mer qytetin e Artes mbrojtur nga trupat e Ali Pashes.

-13 Gusht 1820 Ali Pasha liroi haremin tij dhe boshatisi nje pjese te qytetit te Janines nga banoret.

-18 Gusht 1820  Ali Pasha pas dezertimit te njerezve te tij te lidhur me osmanet mbyllet ne keshtjellen e Janines duke lene qytetin.Janina pas kesaj kethehet ne skene dhune midis banoreve te saj te krishtere dhe mysliman ,asgje nuk kursehet edhe kishat ne kete lufte per te vjedhur edhe objektet sacre me vlera.Edhe haremet e tija pesojne te njejtin fat te dhunes.

-19 Gusht 1820 I ndodhur ne kete situate Janina Ali Pasha do te bombardoje me topat e tija qytetin dhe djegjen e tij.Kjo edhe per arsyen tjeter qe te kishte fushe te hapur vrojtimi per vendosjen e kampit osman dhe perdorimin e altilerise se tij kunder tyre.Per kete do ta quajne edhe "Nerone i Epirit".

-20 Gusht 1820 osmanet marin qytetin e Janines dhe shterngojne rrethimin e keshtjelles te Janines.

- 25 dhe 27 Gusht Ali Pasha vazhdone te bombardoje qytetin dhe djegjen e tij per te hapur nje fushe vrojtimi per vendosjen e trupave osmane dhe perdorimin e artilerise se tij kunder tyre.

-2 Shtator 1820 Pas dy diteve lufte rezistence garnizoni i Prevezes nen komanden e Veli Pashes djalit te Aliut jep kapitullimin perpara te derguarit te Portes se Larte.Preveza do ti dorezohej flotes osmane dhe baske me te Veliu me gjithe familjen.

Shtator 1820, Ne fund te Shatatorit Omer Vironi se bashku me trupat e tija 15.000 trupa tradhton Ali Pashe Tepelenen duke ju bashkuar trupave osmane.

-Dhjetor 1820 Suliotet qe ishin rezervist ne ushtrine osmane per kete lufte kunder Ali Pashes,dezertojne kauzen e Sulltanit dhe bejne aleance me Ali Pashen.

- 20 Dhjetor 1820 nenshkrimi i aleances te Sulioteve me Ali Pashen bere midis Notis Boçari dhe Aliut kjo marrevesgje parashikonte dhe lenie pengjesh nga te dy palet si garanci per te.Aliu ka lene si peng nipin e tij djalin e Mykhtarit ndersa suliotet kane lene tete pengje te rendesishem.

-Janar 1821, Iliaz Poda,Ago Vasjari dhe Tahir Abazi tradhtojne Ali Pashen bashke me trupat e tyre per tju bashkuar osmaneve.

-Shkurt 1821 fillon revolta ne dy skajet e Turqise Europiane ne veri ne Moldavi dhe ne jug ne Poliponez,Ali Pasha duket se do te mbeshtese kete levizje sidomos ne Poliponez keshtu do te rise konfuzionin e Portes se Larte per qellimin e tij.

- Shkurt 1821 Aleanca e Ali Pashes me suliotet dhe nje pjese te krereve grek si dhe nje pjese te çameve do te kene ne ndihme e tyre tetemije tosk nga zonat perreth Tepelenes vendelindja e Aliut te cilet do te  mbyllin rrugen per Mezovo me qellim qe te lene pa furnizime kampin e ushtareve osmane te rrethimit te Janines.

-Mars 1821 Ali Pasha vazhdon te mbrohet me fuqi ndaj sulmeve te osmaneve, keshtjella e mbron shume mire.Ali Pasha ben shpesh sulme dhe pothuajse del gjithmone fitimtar ndaj armikut.

-Mars 1821, Shume trupa shqiptaresh te quajtur Gege te cilet e kishin braktisur Aliun,kethehen per tju ribashkuar dhe luftojne per te duke shkaterruar çdo gje duke ju sjellur deme te medhaja trupave osmane.

-Mars 1821 Ali Pasha kerkon te futi moshemarreveshjet dhe ndarjet ne frontin osman duke infiltruar njerezie e tij ne rradhet e tyre.

-Mars 1821 Sulltan Muamedi II nxjerr fermanin per zvendesimin e Komandantit te Pergjithitheshem te fushates Ismail Pasho Beu me Hurshid Pashen.

-15 Mars 1821 marja e komandes nga Hurshid Pasha,zvendesimi i komandanteve kryesore te trupave dhe urdheri i tij i menjehershem,te forcohej rrethimi dhe te bllokohej çdo rruge e gryke.

-Maj 1821 Ali Pasha hap lajmin per vdekjen e tij me qellim qe te heq vemendjen e Portes prej tij dhe keshtu riforcon aleancen me suliotet duke ritur numrin e forcave te tija.

-2 Qershor 1821 Hurshid Pasha sulmon me forca te shumta fortesen e Litharces dhe vjen zbrapsur nga Ali Pasha me humbje te medhaja rreth 1.000 ushtare osmane midis te vrareve te plagosurve dhe rroberve.

-Korrik 1821 Shume anije dhe ushtar po dergoheshin dergoheshin ne More per te luftuar ne dy fronte,njeri front ai i Aliut dhe tjetri i levizjes Greke.70 anije ishin derguar me perpare perveç ketyre 120 anije ishin te flotes se Mehmet Pashes te Egjiptit dhe 130-140 anije te tjera te grrumbulluara nga Algjeria Tunizia dhe provinca te tjera te perandorise ishin duke arritur.Ndersa nga toka 50-60 mije ushtar. 

- Gusht 1821, Nen muret e rrethuara te Janines ne fund te Gushtit Kolkotroni do te takohet tre here me njeriun e besuar te Aliut, Elmaz Meçon per te bashkerenditur veprimet ushtarake midis tyre ne baze te njemarreveshje mes tyre. 

- 1 Shtator 1821 nenshkrimi i marreveshjes te Petes afer Artes midis Aliut dhe forcave te levizjes Greke.Kjo marreveshje aleance do te prishet mjaft shpejt per shkak te rrethanave ne terren qe ishin krejt ndryshe nga qellimi i kesaj marreveshje.

-Dhjetor 1821 Lufta kishte mar karakterin e nje lufte kombetare te popullit te bashkuar shqiptar mysliman dhe ortodoks kunder osmaneve.

- Janar 1822 Ne fillim te muajt Hurshid Pasha ja del te heq bllokun e bere ne Arte dhe drejton gjithe vemendjen ne rrethimin e ngushte bere Ali Pashes.Epidemia nje koseguence e rrethimeve te gjata qe kish rene ne keshtjellen e Janines e detyroi Aliun te hapte dyert e keshtjellesh dhe te shkoje te mbrohet ne Kale i shoqeruar nga 60 besnike te tije.

-Janar 1822 Nga mesi i Janarit fillimi i bisedimeve midis Aliu dhe Hurshid Pashes per faljen e Ali Pashes.Zgjatja e gjate e rrethimit dhe kercenimi i Aliut per hedhjen ne here te keshtjelles bashke me thesarin e prekupojne Hurshid Pashen.I keshilluar nga keshilltaret e tij ai perdori tradhtine dhe genjeshtren perkundrejt Aliut duke trrilluar faljen e tij nga Sulltani.

-Janar 1822 Pak dite me vone Aliu bashke me nje grusht besnikesh 12 vete  shkon ne ishullin e Janines i cili ishte akorduar ne bisedime si vendi per pritjen e pergjigjes nga Sulltani per faljen e Aliut.

-24 Janar 1822 Hurshid Pasha dergon tek Ali Pasha Admiralin e Madh Hassan Pasha per ta lajmeruar se me ne fund kishte arritur fermani Sulltanit per faljen e Aliut.Po mbasditen e kesaj dite rreth ores pese Hasan Pasha.Omer bey Vironi,silihdari i Rushid Pashes dhe disa krere te tjere te armates osmane shkojne ne ishull tek Aliu per ti dorezuar fermanin.Aliu kupotoje menjehere kurthin dhe bie heroikisht duke luftuar balle per balle me te derguarit e osmaneve.


Albert Pasho


Mblodhi,perketheu dhe pregatiti, Albert Pasho.


Free Blogger Albert Pasho


venerdì 20 febbraio 2026

Epiri dhe legjendat.Poezi. Albert Pasho.





Sipër atje lart ku majat prekin qiellin,

Ngrihet një iso kenge e Epirit antik,

Nena e orakujve e lumenjëve të shënjtë,

Dodonës së moçme dhe së egrës Vjosë.


Këtu miti ecën dhe s dalet  kurrë,

Këtu  lisat flasin me një zë të thellë,

Murmurojnë sekrete të vjetra sa koha,

Orakullin dëgjojnë,ende ajo  s'ndodhe.


Në të larta male ku shqipja ka folenë,

Atje ku valët  ledhatojnë malet,

Lartësohet Epiri, skalitur nga erërat,

Djepi heronjëve, që koha  nderon..


Butrinti Eneas,qyteti lindur nga miti,

Në ujërat e kaltëra riflesi i perëndive,

Kujtesën e Trojës në zemër fort e mban,

I madh eshte nderi i lavdisë të humbur.


Epiri Kaonëve,Molosëve, Thesprotëve,

I mbretëve antik ne gjak dhe në shpirt,

Antigonesë së bukur ,dashurisë të Pirros,

Çdo vënd i saj, një mit e legjendë antike.


Perëndia e erës atje kish ngrritur tempullin,

Poshtë në luginë Vjosa rrjedh e egër,

 Nga malet e larta si një bekim antik.

Tepelenë e egër skolpitur ndër  luftëra.


Djepi i shqiponjave dhe stuhisë Epiri,

Që sfidon fatin dhe kurrë mposhtur ,

Mes maleve të egra, deteve në fortunë,

Të zjarrtë  bijtë e saj në gjak dhe në luftë.


Djali rrufesë  Akile, hapi i pavdekshëm,

Shpata e tij ngrritur mbi  ziliqarin fat,

Hapin tij pas,  Mirmidonët ndjekin,

Nga Troja e zjarrte,Dodonës fatin falë. 


Ulise biri intrigës në djepin e Itakës rritur,

Mbreti mëndje holli si breca e mëngjezit,

Bashkë me Akilin në Trojë Epirin marin,

Vëllezër në gjak ,vëllezër me Dardanë.


I madh ishte Leka,bir i Zeusit bir Olimpisë,

Përtej antike botë emrin e Epirit  përçojë,

Nga tempujt antik fati tij shkruar e thënë,

E madhe do ish Lavdia e hershme ish vdekja.


Rritur nga Glauko gjak nga i njëjti gjak Ilir,

Guerrieri Mbret që Romën  sfidoi ,

E madhe  Lavdia e Pirros  fitoria,

Mbreti i Epirit, gjak i Alesandrit.


Do  kalojnë shekujt,do të ringjallen motet,

 Si feniks do ngrihet,Lavdia dhe madheshtia,

Nje shqipe  ringrihet,ne zemer te Arberise,

Skenderbeu legjenda, Heroi  Arbërise.


Në tokën e shqiponjave,një luan do prijë,

Biri i rrufesë, Aliu gjëmimi që gjëmon,

Fushtanelle e tij e para fustanellë.

Si ortek dëbore mbi armiqtë do bjerë.


Mbretëreshë antike Epiri pavdekshëm,

Sfidon natën që nga kohërat antike,

Çdo rovinë e saj një amanet që ngrihet,

Çdo mit i saj një flakë që rindizet.


Kush e thërret ai do te pergjigjet,

Shpirtrat rizgjon të guerrierve të tij,

Se Epiri jeton,nuk vdes dhe hesht kurrë,

Eshtë froni antik i  një betimi të ri.


Albert Pasho


Free Blogger Albert Pasho


domenica 15 febbraio 2026

Lajme nga Rrethimi Janines .Giornale Del Regno Delle Due Sicilie. 31 Marzo 1821. Albert Pasho.



Ne daten 31 Mars 1821 Gazeta Zyrtare e Mbreterise se Dy Siqilive do te botoje nie artikull lidhur me  situaten luftarake te rrethimit te Janines dhe luftes se Ali Pashes me trupat e tija.Kjo Gazete do tesjelle nje artikull te botuar ne Gazeten Austriake "Osservatore Austriaco". Ja çfare shkruan;


"Lajmet e fundit te reja qe kane mbrritur nga Albania dhe Rumelia nuk konfirmojne ne fakt se turqit e kane braktisur plotesisht rrethimin e keshtjelles se Janines,perkundrazi se Aliu vazhdon te mbrohet nga sulmet e armiqeve te tij.Keshtjella e mbron ate ne menyre te admirueshme, dhe ja ka dale qe kur rrethuesit kane shkateruar ndonje objekt te jashtem te keshtjelles,ai i ka restauruar ato shpejt.Nderkohe Aliu po perpiqet te fitoje popullaritet gjithnje e me te madh.Ai perpiqet te binde trupat e kualicionit te tij,numri i te cilave nuk eshte aq i vogel sa perflitej me pare,se ai nuk po lufton me per intereat e tija,por per te miren dhe lirine e shokeve te tij te armeve.Ai shkon duke thene se mosha e tij e shtyre nuk e lejon me te mendoje per veten,se i braktisur nga femijet e tij thesaret e tij u perkasin atyre qe kane ndare fatin tij,pasi fati i tij i ka kethyer shpinen,se ai nuk  do te vuaje kurre qe besniket e tij te çohen ne skllaveri mizore.Keto premtime degjohen edhe me lehte sepse shoqerohen nga dhurata te pasura.Ali Pasha bene sulme te shpeshta dhe rezultati eshte pothuajse gjithmone i sukseshem.Te rrethuarit luftojne me force pavarsisht te gjitha veshtirsive dhe mungesave te dimrit,atyre s'ju mungojne  sprovat e luftes dhe urise.Shume trupa shqiptaresh te quajtur Gege te cilet e kishin braktisur Aliun,kethehen per tju ribashkuar dhe luftojne dhe shkaterrojne çdo gje duke ju sjellur deme te medhaja trupave te Sulltanit".

Albert Pasho

Free Blogger Albert Pasho


venerdì 13 febbraio 2026

Franca dhe Konfederata e Bejlereve Shqiptar kunder Ali Pasha Tepelena ( 1808-1810).Albert Pasho.



Traktati i paqes i Tilsitit (1807) midis Napoleone Bonaparte (Frances) dhe Aleksandro I i Rusise do te shenoje kthesen e madhe midis marredhenieve te Ali Pashes dhe Frances.Ky traktat do te vertetoje dyshimet e Aliut dhe do ta bindi qarte ate persa i perket politikes se Frances me territoret e tija,duke e perdorur ate  si nje instrument politik per te hyre ne ujrat e detit Adriatik dhe Jon, dhe ne territoret e tija.Premtimet e Napoleonit bere Aliut gjate kesaj marredhenie disa vjeçare se ai (Napoleoni) ;" Nese Korfuzi bie nen pushtetin tim,nuk do te jem ne gjendje t'ia besoje nje kujdestari me te mire se ajo e Ali Pashes",te cilat Aliu ja rikujtoi perseri Napoleonit ne kete Konference nepermjet te derguarit te tij ministrit te jashtem Ibrahim Manzur Efendi ;"Do te ishte mire qe Franca t'ia dorezonte ishullin e Korfuzit,Vezirit te Janines Ali Pashes",duke kemgulur forte ne kete kerkese dhe duke i kujtuar premtim qe i ishte bere Aliut,por pergjigjia e Napoleonit ishte duke u shprehur;"Si ta jap une kur une akoma nuk e kam mar ate".Ali Pasha jo vetem qe s'mori pergjigjen qe priste nga kjo konfernce,por Napoleone  e udheronte Aliun te terhiqte forcat e tija nga ishulli i Santa Maura dhe e informonte se Franca do te rimerte zotrimet e meparshme veneciane.Korfuzi ashtu si ne vitin 1797  do te behet perseri i Napoleonit.Franca qe ishte prej kohesh ne kontakt me bejleret shqiptar dhe elementin ortodoks ne bregdetin shqiptar do ti perdore ata per qellimet e saj kunder Ali Pashes.Franca i kishte kethyer syte nga Shqiperia ashtu edhe nga Morea.Gjenerali Bessieres po priste autorizimin nga Ministri i Puneve te Jashtme  per te vene ne zbatim planet qe kishte hartuar per dobesimin dhe luften kunder Ali Pashes.Nderkohe nje rrethane e papritur do te favorizoje ne zbatimin e ketij plani.Nga Thesalia  mbrriten lajme per nje kryengritje e popullsise ortodokse kunder Ali Pashes.Kjo revolte shkaktoi shqetesi tek Aliu dhe njekohesisht ngjalli nje skendije shprese midis armiqeve te tij bejlereve shqiptar.Mustafa Pasha i Delvines i cili kishte hezituar per kaq kohe te gjate per te rimar tokat e tij ne Delvine,te cilat Aliu i kishte shpronesuar per hir te nipin e tij, u tregua i gatshem te vepronte.Ky dergoi vellane e tiuj Salik Beun per  propozime ne emer te tij tek Gjeneral Donzelot.Pashai i Beratit nga ana e tij e gjeti te favorshme mundesine e krijuar nga situata dhe dergoi sekretarin e tij ne Korfuz tek Donzeloti.Mustafa Delvina ashtu si edhe Ibrahim Berati kishin nevoje per para per te mbledhur trupa.Keshtu francezet i financuan Mustafai mori 14.000 franga menjeher dhe Ibrahim 25.000 franga.Dhe keshtu ata menjehere bashke me udheheqesit e Himares,Xeromeroja dhe Çameria ishin gati te marshonin kunder Ali Pashes me bekimin e Frances.Ishin rreth Pashait te Beratit Ibrahimit qe te gjithe armiqte e Aliut ishin mbledhur.Per Francen per shkak te rrethanave te jashtme te saj kjo levizje duhej te dukej si me karakter thjesht vendas.Ibrahim Pasha i Beratit prania e konsullit francez Marshall Marmot qe francezet e kishin vendosur si konsull prane tij i jepte atij iluzionin dhe besimin e nje Pashai te "pavarur".Me nxitjen e Salik Beut agallaret kryesore te Çamerise kishin shkuar ne Berat.Ne Korrik te 1808 ne Berat u be aleanca e te gjithe krereve te agallarve armiqte te Aliut,pas konferencave te gjata me pashallaret e Beratit Ibrahimih dhe te Delvines Mustafain u ra dakorte te luftonin kunder Aliut.Plani i fushates ishte vendosur nga francezet dhe palet ishin betuar mbi te.Kjo konfederate(lidhje) ne perberjen e kesaj konfederate perveç Ibrahim Pashen e Beratit dhe ish Mustafa Pashen e Delvines bashke me vellain e tij,ishin edhe Hasan Çapari agai i Margaritit,Agai i Progonit,Agai i Paramithise dhe Agai i Nikopolit Hasan Taliani,ndersa nga Thesalia kryengritesit e saj kerkuan te merrnin pjese ne kete konfederate dhe fushaten e saj.Kjo fushate kunder Aliut do te qe nen mbrojtjen dhe perkrahjen e Napoleonit,keshtu gjenerali Bessieres ngarkoi emisarin e vete tju shprehnte kesaj konfederate se;"Franca e shihnte kete levizje me kenaqesi per te zhdukur zgjedhen e Ali Pashes dhe do te jepte mbeshtetjen e saj nese do te provonin se ishin te denje nepermjet guximit dhe suksesit te saj".Konfederata kishte edhe nje altilier francez François Chaise nga regjimenti i dyte i altilerise te kembesorise,te cilin qeveria Francese e Korfuzit ja kishte dhene hua Pashait te Beratit disa muaj me pare,ajo kishte rreth ne perberje te saj rreth 6.000-7.000 luftetar.Bessieres dhe Donzelot ishin te kenaqur per rezultatin e arritur per organizimin e kesaj konfederate dhe planin e fushates te saj kunder tij.Ali Pasha nga ana e vet nuk ndenjti duar kryq,i vene ne dijeni dhe informuar nga angjentet dhe njerzit e vet arriti te beje per vete disa agallare te tjere te Çamerise duke i korruptuar me para qe te mos ndiqnin shembullin e agallarve te Margaritit dheParamithise.Aliu perqendroi mbi te gjitha vemendjen mbi shtypjen e revoltes ne Thesali dhe ja arriti kesaj me sukses te plote.Deshtimi i revoltes te thesalise pati efekt te madh tek shume bejlere te konfederates te cilet edhe me parate e Aliut e braktisen ate.Ne praveren e viti te arrdheshem ate 1809 Ali Pasha kishte avancuar trupat e tija ne teritorin e pashait te Beratit pasi kishte mar disa feude te tija ai e detyroi Ibrahim Pashen e Beratit te nenshkruante nje traktat paqe ne 1 Gusht 1809.Por paqja nuk vazhdoi gjate kur ky pa se si trupat e Aliut me ne krye Omer Vironin vazhdonin avancimin  dhe marjen e teritoreve te tjera te pashallekut te tij  dhe i mundur u aratis ne Vlore se bashku me gruan e tij vajzen e Kurt Pashes duke braktisur pergjithmone sarajet e pararrdhesve te tyre.Arritja e Ibrahim Pashes ne Vlore u prit shume ftohte nga bejleret kryesore te Vlores te cilet ishin nen influencen e njerezve te Aliut dhe nuk treguan keqarrdhje per te.Megjithate Ibrahim Pasha mbajti shpresen tek Francezet te cilet kishin interes te mos lejonin Pashain e Janines Aliun te behej shume i rendesishem dhe i forte keshtu ata do ta ndihmonin te rimerte Beratin dhe feudet e tija.Ibrahim Pasha dergoje sekretaret e tij ne Korfuz tek gjeneral Donzeloti dhe ju ofroje te dorezonte kalate e tija ne Vlore, Perandorit te Lavdishem Napoleonit.Propozimet e pashait Ibrahimit te shoqeruara me nje leter per Perandorin Napoleonin mbrriten ne Paris ne ditet e para te Majit 1810.Propozimet e Ibrahimit u studiuan dhe ishin objekt i disa raporteve drejtuar Napoleonit,i cili me 23 Qershor 1810 ia referoi dosjen Ministrit te tij te Punëve te Jashteme duke theksuar;"Nuk dua te marr zotërimin e kalase se Vlores sepse kjo do te me vinte ne lufte me Porten e Larte.Mjafton qe ky pasha(Ibrahimi) te marr perseri dhe te mbaje kalate e tija te armatosura  mire dhe te jete ne gjendje mbrojtje kunder forcave angleze ose te tjera.Per kete qellim Guvernatori i Korfuzit do te ofroje ndihmen e inxhinjereve dhe te gjithe ndihmen e nevojshme per ti vene ato ne rregull,por fshehurazi ne menyre qe te mos komprometojme pavarsine e pashait(Ibrahimit) dhe do te kete nje agjent me vete.Ai do t'i siguroje fshehurazi armet,barutin dhe municionin qe do ti nevojiten..,Ju i shkruani Z.Latour Maubourg per ta mbrojtur kete pasha ne Porten e Larte dhe per te mbeshtetur te gjitha perpjeket e tija qe Berati ti kethehet.Shkurt ,deshiroje ta mbeshtese kete pasha dhe ti rris forcen dhe epersine e tij me mjete sekrete.Do te bej edhe disa sakrifica per kete,por nuk deshiroj asgje me shume".Nderkohe qe ky raport po shqyrtohej Ibrahim Pashe ishte brektisur nga sekretaret e tij,ndersa shumica e bejlereve te Vlores ishin rreshtuar ne krah te Ali Pashes.Me 6 Prrill 1810 Pashai i Delvines i kishte shkruar perseri Perandorit Napoleonit per ti ofruar mbeshtetjen e tij,dhe si rrjedhim 60 bejlere te zonave u gjeten te shternguar te ndiqnin shembullin e Pashait te Delvines perkundrejt Aliut.Dhe keshtu keta ne ditet e para te Korrikut keta bejlere dhe ata te Konispolit dhe Gjirokastres errdhen tek Pashai Delvines per tu betuar para tij.Situata e Ibrahim Pashes dukej e rende dhe afer shkaterimit,prandaj Pouqueville ishte i shqetesuar per kete situate dhe i kerkoje Gjeneralit Donzelot te paralajmeronte Parisin per rrezikun qe e kercenonte kete pasha.Per nje moment u duk se situata e Ibrahim Pashes mori nje kthese me te mire.Ambicia e madhe e Aliut i kishte friksuar edhe ata bejlere qe ishin mbledhur rreth tij.Vetem njezet e pese dite me pare e gjithe Shqiperia dridhej nga emri Aliut.Tani dukej se nje revolte po merte forme,keta bejlere moren guximin ndoshta nga lajmet e rreme ose te verteta per pregatitjet e bera ne Korfuz kunder Ali Pashes.Nje kuvend u mbajte ne Vlore dhe kreret e Elbasanit u betuan mbi Ungjinjte dhe Kuranin se do ti qendronin besnike Ibrahimit.Por pregatitjet e bera per kete revolte perfundimtare kunder Aliut ishin larg qellimit te saj sepse Aliu i kishte parashikuar dhe paraprire asaj.Ne 1 Gusht 1810 luftetaret e Aliut hyne ne Vlore dhe kapen Ibrahim Pashen me familjen dhe disa mbeshtetes te tij.Kapja dhe fatekeqesia e Ibrahimit shkaktoi tmerr midis bejlereve te konfederates,por ishte shume vone per tu terhequr.Ibrahim Pasha dhe bejleret e konfederates te Shqiperise se mesme dhe asaj te poshtme do te thyeshin perpara fuqise se  Ali Pashes.Ky pasi mori edhe Kardhiqin si rezistenca e fundit ku kishin gjetur strehe bejleret e konfederates qe kishin guxuar ti kunderviheshin atij.Ali Pasha ishte bere keshtu sundimtari i padiskutushem i Epirit.Keshtu Aliu mund te hapte ose mbyllte portet tregtare te Korfuzit sipas deshires,te ndalonte ose te lejonte furnizimin e garnizonit francez ne ishull.Zotrimi bregdetit nga Aliu dhe veprimtaria e Aliu ne det kunder anijeve francese me anijet e tija do te shkaktoje  indinjaten e Perandorit Napoleonit,te cilen e shprehu me tone te ashpra tek ministrat e tij te Luftes dhe Marines duke theksuar;"Do ti shprehini pakenaqesine time Governatorit te Korfuzit qe nuk ka investuar energji te mjaftushme ne sjelljen e tij me Ali Pashen...Shkruajini komandantit te Marines sime(Korfuz) se e shoh me dhimbje qe flamuri im lejohet te fyhet nga Ali Pasha dhe korsret e tij..."

Albert Pasho


Free Blogger Albert Pasho

lunedì 2 febbraio 2026

Toskëria. Poezi. Albert Pasho






Mes malesh të lartë e të thella lugina,

Ku bora shkëlqen me ngjyra të argjënda,

Me të egërit lumenj me ngjyra turkese,

Që rrjedhin krenar mes  kryelartave gryka.



Atje ku shqipja ka ngritur folenë,

Dhe flutërimit të saj  rrufeja iso i mban,

Ngrihet  Toskëria, Mbretëresha Antike

E tempujve antik e atyre hyjnore.



 Dodonë e Tomorr,Bylis e Antigone,

E mbretërve antik dhe atyre të rinj,

Me Pirron shqiponje dhe Aliun luan,

Toka e legjendave ajo e heronjëve.



E trimave krenar me zemër të zjarrtë.

Fustanella e bardhë si bora e mëngjezit,

Valvitet krenare mbi historinë e saj,

Çdo palë e saj një  amanet e betim antik.



E bijve të saj të lidhur në besë e në gjak.

Jelek i zi qëndisur me ar, të gjerë krahët e tij,

Si krah shqipe hapur ndër luftra rinë,

Në netët e kohëve  antike e të reja bashkë.



Kur dallgë e zezë afron,një kushtrimi lartësohet,

Ngrihen toskët të parë si ngaherë si ata s'ka.

Në gjak një janë ata, në zemër fort e mbajnë,

Eshtë foleja e shqiponjës,djalë luanin ajo ka.



 Kur zjarri mer dhenë,Trebeshinë e Tomor bashkë,

Tepelene e Janinë tamburet kushtrimin thrrasin,

Ngrihen shqipet shkumbojnë lumenjtë poshtë,

Bashkë me to edhe luginat, amaneti edhe besa.



Prinë Aliu, prinë Luani,biri saj dhe i rrufesë,

Ndjekin pas fustanellat si ortek i bardhë poshtë,

Shpatë e tij, shpatë e parë fustanellat atë kanë,

Eshtë ajo e Tafil Buzit kapedan mbi kapedan.



Toskëri moj nëna jonë,moj fisnike shoqe rrallë,

Moj e bukura tokë e diellit,dhe e gjakut të lavdisë.

Bijtë e tu shqipe mali,trima janë me shokë rallë,

Penë e pushkë shpirtin bashkë,bijtë e tu në trimëri.



 Janë kurora e Toskërisë, trimërisë dhe lavdisë,

Të ngrenë lart të risin nderin,shoqe rrallë në histori,

Toskëri moj Mbretëreshë ti shkëlqen dhe do shkëlqesh,

Fisnikrinë ke në gjak , bijtë e tu në besë te ty..


Albert Pasho


Free Blogger Albert Pasho

lunedì 26 gennaio 2026

Tepelena.Tridhjetë e një thënie nga autorë të huaj për Tepelenën.Albert Pasho.





1-" Mbërrita më pas në një vënd emëri i të cilit thërret një mijë histori e legjenda trimërie,hyra me një ndjenjë respekti që një shqiptar do të kishte qënë krenar të shikonte tek një i huaj.Ky vënd është Tepelena ose thënë ndryshe Kruja moderne e Skënderbeut..".

David Uequhart


2-"Atje ku bashkohet Vjosa me Bënçën mbi kodër ngrihet Tepelena,ku muret e rrënuara të sarajeve dhe të xhamisë me ngjyrat e tyre të argjëndëta i japin asaj një pamje të një romantizmi ëndrrimtar".

Edward Lear


3-"E rrethuar me mure të fuqishme Tepelena është një vënd i mahnitshëm,zemra e egër e një vëndi të egër".

Edith Durham


4-"Kurrë s'do të harroj pamjen e mrekulushme me të hyrë në Tepelenë në orën pesë ndajnadherë kur po perëndonte dielli.Më solli në mend me pak ndryshim të veshjes, përshkrimin që i bën Skoti kështjellës Brankseme në këngën e tij.Shqiptarët me petkun e tyre,me më të bukurin në botë,me fustanellë të gjatë të bardhë,tallagane të qëndisura me ar, me anteri e jelek kadifeje të kuqe të qëndisura me oje të arta,me jataganë e pisqollë të sërmët..."

George Gordon Byron


5-"Tepelena për mua është një parajsë e dytë"

Ali Pashë Tepelena


6-"Sikur pernditë të zbresin në Tokë,sofrën e parë do ta gjenin në qytetin e Ali Pashë Tepelenës".

Mehmet Ali i Egjyptit


7-"Në kompleks pallati i sarajeve është një nga pallatet më romantike e të mrekullushme që mund të imagjinohen".

William Martin Leake


8-"Nga më shumë se njëqind nga rojet në galerinë e rezidencës të Vezirit në Tepelenë,jo më shumë se pesë ose gjashtë u panë në lutje.Shqiptarët nuk janë mahomedanë të rreptë,por ata nuk e shqetësojnë kurrë përkushtimin e të tjerëve".

John Galt


9-"Në këthimin tonë në Tepelenë bëmë një shëtitje në kopshtet e Sarajit të cilat janë të gjera dhe të shtruara nga dy kopshtarë italianë disi në stilin e vëndit të tyre".

Thomas Smart Hghes


10-"Thuhet që Tepelena zë vëndin e Titopolit,ma për mendimin tim është i tëri një qytet modern, rëndësia e tij është e lidhur me Ali Janinën si qytet i lindjes".

François Pouqueville


11-"Matanë lumit ngrihej madhështore Tepelena e rrethuar me mure të larta guri dhe frëngji e mure mbështetëshe që Ali Pashai nisi ta ndërtonte,por nuk e mbaroi dot se e vranë".

Edith Durham


12-"E pamë Tepelenën në një distancë rreth një ore,atje në mal në një lartësi 150 metra të lartë,pallati i cili është shumë i gjerë nuk shihet i gjithi nga kjo distancë ai është i pakontestueshëm megjithëse ka një ose dy shtëpi të mëdhaja që u përkasin shërbëtorve turq të Vezirit. Kalaja nga gjëndja e saj është natyrisht tejet e fortë përballë saj poshtë Veziri po përpiqet të ngrejë një urë mbi lumë".

William Turner


13-Kalaja dhe sarajet e Vezirit janë ngritur mbi një sipërfaqe të sheshtë,rrethuar nga shkëmbenjë drejtuar përdrejtë lumit,ato kanë një pamje madhështore parë nga larg dhe janë shumë të harmonizuara me pejsazhin manhitës përreth"

William Martin Leake


14-"Tek rusej me kujdes tërthores thikë,Harlodi pa si meteor në qiell xhamtë e ndritura të Tepelenës"

Byron (Childe Harold's)


15-"Përreth Tepelenës ka disa disa mbetje të lashtësisë antike,një palaeokastro siç quhen të gjitha pjesët e murit të vjetër ose guri i skalitur në Shqipëri dhe Greqi dhe Veziri tha se do të urdhëronte të pregatisnin disa kuaj ti vizitonim".

John Hobhouse


16-"Caio Licinio kishte lënë një batalion në Fanota (Tepelena) dhe kish kaluar në Molosi krahinë në juglindje të Kaonisë".

Polibio


17-"Sarajet e mëdhaja të Vezirit pothuajse aq të mëdhaja sa dhe ato që ka Aliu në Janinë,janë ngritur mbi anën e një shkëmbi të thepisur përmbi ujërat e Vjosës.Pranë sarajeve është një xhami e madhe dhe më poshtë mbetjet e një ure të prishur prej vërshimeve të këqia të Vjosës në dimër".

Henry Holland


18-"Duke zbritur në drejtim të verilindjes pamja që shfaqet është e jashtëzakonshme dhe manihtëse,Vjosa rrjedh mes një gryke të ngushtë me shkëmbenj dhe sipër kësaj gryke të errët ngrihen dy male të ndarë prej saj,Trebeshinës dhe Hormovës që duken qartë nga rrëza deri në majë".

Edward Lear


19-"Muret janë të forta e të ndërtuara mirë me gurë të latuar.Aliu kishte ndërmënd ta bënte Tepelenën qytet të rëndësishëm,dhe një ditë ajo vërtet mund të bëhet,sepse lugina e Vjosës është e vetmja rrugë nga deti për në malet në thellësi  të vendit dhe njëkohësisht një rrugë shumë e vjetër tregtare nga Apollonia në Dodonë".

Edith Durham



20-"Tepelena ishte pushtuar(1479) nga Gedik Ahmed Pasha dhe kështjella e vjetër bizantine ishte shkatëruar pothuajse plotësisht dhe një kështjellë tjetër me katër kënde u ngrit nga Gedik Ahmed Pasha mbi këto rrënoja me gurët e kështjellës bizantine"

Elvi Çelebi


21-"Romakët me rreth 4.300 ushtarë të drejtuar nga udhërëfyesi vëndas i dërguar nga Charopos i lidhjes së Epirotëve i dolën Filipit V të Maqedonisë pas shpine duke i rënë Trebeshinës përreth duke kaluar nga Damsi dhe zbresin në grykë pas shpine të ushtrisë Maqedonase".

Titus Quinctius Flaminius


22-"Sarajet zënë një hapsirë të madhe,ka një sallon me përmasa shumë të mëdhaja i rrethuar nga brenda me divane të veshura me mbulesa të shtrënjta(broccato) të prodhuara në Lion të Francës.Tavani i mbajtur nga kollona të larta të ngritura rrotull një shatërvani i veshur me mermer të bardhë".

François Pouqueville


23-"Tepelena ngrihet mbi shkëmbin e saj dhe qëndron me krenari në qëndër të kësaj pamje madhështore ku lumi i fryrë dhe i egërsuar shkumbon përreth themeleve të tija".

David Uequhart


24-"Tepelena është e rrethuar me vreshta që prodhojnë një verë të kuqe,përveç vreshtave gruri dhe elbi janë prodhimet e tokave më sipër kurse misri prodhohet në tokat në nivelin e lumit dhe anët e tij".

William Martin Leake


25-"Toka rrihej nga dielli dhe nga stuhitë.Faqet e kodrave kuqonin nga lulet e bajameve dhe të dushqeve,kurse  malet përtej ngriheshin të kaltëruar me një kontrast të fuqishëm ngjyrash të egra.Ky pra,ishte djepi i Ali Pashës(Tepelena)".

Edith Durham


26-"Tepelena është vëndi që ka lindur Ali Pashën,shtrihet në buzën e majtë të Vjosës mbi një lartësi ku pejsazhi nga këtu është madhështor dhe i fisëm formuar kjo nga bashkimi i lumit të Bënçës me Vjosën".

Henry Holland


27-"Në Tepelenë takojmë shumë fshatarë me qeleshe e kilt të bardhë,me një aspekt të varfër nga ç'kisha parë më parë.Rebelimi i tyre nën Pashain ngjan të ketë qënë lufta e fundit e ashpër të këtij populli të ndarë e të çarmatosur,vënd ky krenar në një kohë të Ali Pashës".

Edward Lear


28-"Veziri ishte në një dhomë të madhe shumë bukur mobiluar dhe kishte një shatërvan në mes të saj,zbukuruar me tjegulla të pikturuara të llojit që ne i quajmë tjegulla hollandeze".

John Hobhouse


29-"Qyteti  i cili është vetëm interesant si vëndëlindja e sundimtarit të tanishëm të Epirit.Ajo qëndron mbi një breg të lartë sipër Vjosës,e cila është këtu  po aq e gjerë sa Tamixhi në Kew të Londrës.Dhe si lumi Araxes i egërsuar mbi një urë,një strukturë shumë e bukur e këtij lloji e cila ishte ngritur gjatë kohës së Perandorisë antike(Romake).

Thomas Smart Hughes


30-"Brënda mureve të Ali Pashës ka gërmadha muresh të lashta të ndërtuara trash pa llaç.Gurët janë të palatuar,të madhësive të ndryshme dhe vetëm sa janë lëmuar pak në sipërfaqe duke formuar aty këtu bedena.Këta quhen muret e Helenës".

Edith Durham


31-"Ndërsa largohesha duke lundruar përmes ujit me një lundër,u këtheva mbrapa për të hedhur mbi Tepelenën vështrimin e fundit të një të huaji,që do të binte menjëherë mbi betejat dhe kullat  e saj të lavdishme dhe të dënuara".

David Uequhart


Mblodhi dhe pregatiti; Albert Pasho


Free Blogger Albert Pasho

domenica 18 gennaio 2026

Këngë e vjetër; "Vrasja e Selman Toto" nga Progonati i Tepelenës.Albert Pasho





Në librin e tij Dhimitër Kamarda " Saggio di gramatollogjia comparata sulla lingua albanese" botuar në vitin 1864,që në shqip përkëthehet," Sprovë e gramatollogjisë krahasuese mbi gjuhën shqipe",midis argumentave të shumtë lidhur me këtë tematikë ku midis këtyre argumentave ka edhe folklor,këngë të epokës ka dhe një këngë që i përket trevës tonë të viteve 1800 pak a shumë,ajo flet për vrasjen e Selman Toto nga Progonati.Dhimitër Kamarada është një gjuhëtar,intelektual dhe botues folklori arbëreshë,lindur në Hora të ArbëreshveSiqili afër Palermos.Ja përkëthimi i saj në shqip;
Çfarë ndodhi dhe kur ndodhi,o ju gra?
Kanë vrarë Selman Toto.
Si, e ku është vrarë?
Në betejën e madhe.-
Qani o male,vajtoni o fusha,
Se është vrarë Selman Toto Rusha.
Oh! Selman! E Zeliha,
Me dymbëdhjetë fermane,
Nga humnera u hodhe,dhe re,
Si motra për vëllanë,
Kur ajo mori lajmin për Selmanin;
Në një mijë copë e bëre bucelën,
Ti dhimbje ju dhe burrave të nderit.




Në këtë këngë të vjetër,emrat e personazeve janë Selman Toto dhe Zeliha që është kunata e tij, gruaja e vëllait Belul aga,të dy këta vëllezër ishin me emer si luftëtar në kohën e Ali Pashë Tepelenës .Sipas studiusit albanolog austriak Hanh, mbiemri Toto do të thotë prift në dialektin lab,që dëshmon për origjinën kristiane te familjeve.


Free Blogger Albert Pasho

sabato 17 gennaio 2026

Kalaja osmane e Tepelenës 1479 e Gedik Ahmed Pasha. Albert Pasho




Ne mesjete historiani turk Oruç Bey na konfirmon qe Sulltan Bajazidi II, ndodhet ne kalane e Tepelenes me pashallaret dhe ushtaret e tij.Hoca Sadeddin Efendi nje tjeter historian turk do te shkruaj lidhur me kete ngjarje,qe Sulltan Bajazidi II qendroje ne Tepelene per njezetekater dite,ne keshtjellen e vogel 56x40 ,ishte festa e Ramazanit ne Korrik te vitit 1492,ai erdhi per pushime dhe njekohesisht zhvilloi disa luftra me kryengritesit e zones te Tepelenes,qe cilesoheshin si shume rebel ndaj Perandorise Otomane ne ate periudhe.
Ne vitin 1478 do te jete Gedik Amed Pasha,qe do te mar pjese ne fushaten kunder Shqiperise,ku do te caktohet komandant i kesaj fushate dhe njekohesisht do ti jepej principata e Vlores.Gedik Pasha ne vitin 1479 do te pushtoje keshtjellen e Tepelenes.E cila u shkaterrua pothuajse gjate kesaj beteje, dhe mbi bazen e kesaj keshtjelle pothuajse te shkateruar veneciane-bizantine,do te rindertoje keshtjellen e Tepelenes,katerkendore me dy torre te rumbullakta te larta,me tre porta si dhe xhamine e Sulltan Bajazidit,brenda saj.
Sipas regjistrave te kohes,vitit 1520,vetem 19 vjet nga pushtimi i Tepelenes nga Gedik Amed Pasha,Tepelena do te kishte njezet e shtate familje kristiane dhe tre myslimane,do te drejtohej nga nje kadi ,dhe kishte nje garnizon prej 183 ushtaresh te drejtuar nga nje dizdar.Tepelena sherbente si baze ushtarake,per kontrrollin e krahines malore dhe grykave te saj.
Te dhena te tjera me te hollesishme per Kalane e Tepelenes,do te jape dhe udhetari Elvi Çelebi qe vizitoi Tepelene ne vitin 1670.Ky e pershkruan kalane me nje perimeter 600 hapate gjate,me nje garnizon me rreth 100 ushtare,dhe Tepelenen me 40 shtepi ne gjendje te shkrete ku qyteti nuk kishte bujtine,banjo turke,medrese e shkolle.



Free Blogger Albert Pasho


venerdì 16 gennaio 2026

Pesëdhjetë e një thënie të cituara nga Ali Pashë Tepelena. Albert Pasho.


Ali Pashë Tepelena superoir,për meritë,kualita,vizion,zgjuarsi,vendosmëri deri në limitet e gjeniut,ishte një nga figurat më të mëdhaja të kohës së vet.Ali Pashë Tepelena diti dhe luajti një politikë diplomatike me fuqitë më të mëdhaja të kohës së vet si;Franca,Anglia,Rusia dhe Perandoria Osmane...Kjo veprimtari diplomatike si askush shqiptar tjetër më parë dhe më pas tij do të trajtohet si rrymë mendimi në shkollat angleze të diplomacisë.Ky vizionar i madh nëpërmjet luftës dhe fjalëve të shprehura prej tij dëshmon vizionin e shtetarit të pavarur,reformist dhe drejt progresit për një shtet të pavarur i barabartë në mes të barabartëve.Perludi i gjithë luftës dhe jetës së tij do të gdhëndet me fjalë të arta në epitafin e gurrit të varrit të tij në Kostandinopoj ku theksohet,"Këtu është varrosur koka e të shquarit Ali Pashë Tepelena,Governator i sanxhakut të Janinës që për më shumë se 50 vjet kërkoi pavarsinë e Shqipërisë".Proverbiale do të jenë shprejet dhe fjalët e tija për këtë qëllim madhor që do të kalojnë limet dhe aktualitetin e kohës së vet për të arrdhur deri më sot po aq aktuale sa atëhere.Jan pesëdhjetë e një thënie të tija midis shumë të tjerave në kë publikim;


1-"Besimi i verbër tek të huajt me shpresën e ndihmës,çon në tradhëti e në skllavërinë e atdheut".

Ali Pashë Tepelena


2-" Rusët,Anglezët të gjithë do të jenë armiqtë tuaj,sapo të kuptojnë se ju aspironi të jeni përsëri një popull.Mos e humbni kurrë nga shikimi këtë të vërtetë interesante dhe thelbësore".

Ali Pashë Tepelena


3-" Eshtë më mirë te sundosh me forcë se sa të sundohesh nga frika"

Ali Pashë Tepelena


4-"Por unë i kam harruar të gjitha armiqësitë tona,tani nuk është e nevojshme të meremi me asgjë tjetër përveç të pastrojmë Shqipërinë nga prezenca e urryer e osmanëve".

Ali Pashë Tepelena


5-"Ke gjetur mirë ti atje o Mehmet Ali,dënon një dhe bindë nëntëdhjetë e nëntë të tjerë,kurse unë këtu dënojë nëntëdhjetë e nëntë dhe s'bindë dotë të njëqindin".

Ali Pashë Tepelena 


6-"Jam një mysliman por jo një fanatik,urrej divanin dhe sundimin e tij,ndihej rrënien dhe parashikoj zhdukjen e tij.Dëshiroj të jetoj me nder në këtë pjesë që qeverisë dhe të vdes si një sovran në fuqi".

Ali Pashë Tepelena


7-"Nderi i Shqipërisë dhe interesi i vendit tonë kanë rëndësi më të madhe se sa armiqësitë personale dhe kur të gjithë janë në rrezik,kujtimi i gabimeve të së kaluarës është një ndenjë e pandenjë për një mëndje bujare".

Ali Pashë Tepelena


8-"Ligji i Sulltanit mbaron atje ku fillon sovraniteti im"

Ali Pashë Tepelena


9-"Unë kam sunduar gjithë Shqipërinë,kam dominuar vënde të tjera,midis tyre disa fqinjë kurajozë.Kam shkatërruar dhe zhdukur të liqtë dhe vrasësit,kam mbushur me nder të drejtët,kam fuqizuar të vegjëlit,kam pasuruar të varfërit dhe kam mbajtur poshtë të pasurit".

Ali Pashë Tepelena


10-"Të gjitha që kam arritur i kam fal nënës time,imagjinata ime ndizej nga këshillat e nënës time,ajo më dha jetë dy herë,më bëri burrë dhe Vezir".

Ali Pashë Tepelena


11-"Ne ishim viktimat e lirisë dhe Grekërit shumë shpejt do të veshin rrobat e vetë Sulltanit".

Ali Pashë Tepelena


12-"Këta grekët,kanë diçka të madhe në kokën e tyre, i pagëzojnë fëmijët e tyre me emërat Leonida,Temistocle,Aristide...dhe jo me Janis,Petro Kosta..."

Ali Pashë Tepelena


13-"Unë nuk jam vasal i askujt, por sovran i sundimeve të mia"

Ali Pashë Tepelena


14-" Jam armik i armiqëve por për miqtë kam besë, armiqtë e mi janë forca ime"

Ali Pashë Tepelena


15-"Ariu i Pindit është akoma gjallë,ti( Hurshid Pasha) mund ti marrësh dhe ë varrosësh të vdekurit e tu.Unë do të veprojë gjithmonë në të njëjtën mënyrë kur ju më luftoni me lealta".

Ali Pashë Tepelena


16-"Çfarë e pahëdeni ju more jezitër Ali Pashë Tepelenën grua?,s'meret koka e Ali Pashës si kokë skllavi,bum..bum..".

Ali Pashë Tepelena


17-"Unë kam lindur në një vënd të Shqipërisë e quhajtur Tepelenë nga prindër fisnik,djalë Pashai"

Ali Pashë Tepelena


18-"Amerika po bëhet e madhe dhe shpejt"

Ali Pashë Tepelena


19-"Unë kam nevojë të domosdoshme të ndërtojë,një njeri si mua do të bëjë të ditur brezave që vijnë,jo si një njeri i thjeshtë por si një sovran dhe për të arritur këtë qëllim duhen ndërtuar vetëm kështjella.

Ali Pashë Tepelena


20-"Pushteti nuk lypet dhe kërkohet por ai meret me luftë dhe vendoshmëri"

Ali Pashë Tepelena


21-"Kur mbeta jetim, miqtë dhe armiqtë dhe të gjthë ata që kishin marë favore nga babai im u këthyen kundër meje si luanë të furishëm për të më prerë fytin.Por i plotëfuqishmi që kishte vendosur tashmë që unë të jetoja gjatë dhe të ngrihesha në një gradë të lavdishme,më hoqi nga dhëmbët e tyre dhe më mbrojti nga çdo e keqe"

Ali Pashë Tepelena


22-"Unë jam një burrë lufte si dhe ju (Napoleoni),dhe në fakt kjo ngjashmëri mes nesh është një garanci e sigurtë për miqësinë tonë".

Ali Pashë Tepelena


23-"Pjesa më e madhe e territorit tim është e banuar nga Romaioi ( banorë të krishterë ortodoks),të cilët qysh në kohët e kaluara të vëndbanimit të tyre këtu janë manovruar kundër meje duke tërhequr nën ndikimin e tyre të gjithë kleftët dhe njerzit e këqij,duke i përdorur si objekt kryengritje".

Ali Pashë Tepelena


24-"Unë bijtë e mi shkoj drejt vdekjes drejt të ftohëtit,hallall asprat hallall bukën dhe kafshatën,ju kam lënë pas uratën.Që në duart e turkut i gjallë të mos bie veç nga arma plumb e zjarr në botën tjetër ju të më çoni me nder drejt e në varr".

Ali Pashë Tepelena


25-"Kush më bindet dhe do të jetë miqësor,mund të jetë i qetë të jetoj në paqe"

Ali Pashë Tepelena


26-"Dëshiroj të ndërtojë një urrë monumentale (Ura Tepelenë) të qëndrushme në kohë,për vëndin ku kam lindur". 

Ali Pashë Tepelena


27-"I  plotëfuqishmi jo vetëm më dha krahun e tij të fuqishëm por gjithashtu më mundësoi të shkatërroja disa nga armiqtë e mi me luftë ose ti largoja ata". 

Ali Pashë Tepelena


28-"Ushtria ime është maja e ushtrisë së Sulltanit dhe më është besnike vetëm mua". 

Ali Pashë Tepelena


29-" Dëshirojë  të organizojë  ushtrinë e shtetit tim  sipas  metodave  të mrekullushme  të gjenialitetit tuaj( Napoleone Bonaparte)" 

Ali Pashë Tepelena


30-"Bejlerët e Gjirokastrës dhe Kardhiqit tashmë tepër të frikshëm do të përfitojnë nga rënia ime për tu bërë zotër të gjithë vëndit.Tepelena e fortë nga pozicioni i saj e bërë më e fortë nga trimëria e shqiptarëve të mi besnikë nëse do të përkrahej,mund të këthehet në një pengesë të pakapërcyeshme ndaj synimeve  të tyre ambicioze". 

Ali Pashë Tepelena


31-"Katerina (e Rusisë) muk egziston më,dhe të krishterët e Francës do të flenë të qetë me lajmet për torturat tuaja.Nëse ju vetë nuk do të dini si ta bëni atë veprën e madhe të shpëtimit tuaj,mos bëni thesar asgjë tjetër përveç vetes tuaj".

Ali Pashë Tepelena


32-"Me vullnetin e Zotit kam fituar aq shumë lavdi saqë sovrani im më ka mbuluar me nderime me pasuri dhe kam grrumbulluar thesare të pashtershme".

Ali Pashë Tepelena


33-"Ti Shanizase (motra) po të ishe djalë do të ma kaloje edhe mua"

Ali Pashë Tepelena


34-"Dëgjo,hap sytë ki mëndjen mos më gënjesh,se ndryshe të hangri sytë gjarpëri i zi"

Ali Pashë Tepelena


35-"As jam edhe unë një profet në Janinë?".

Ali Pashë Tepelena


36-"Edhe pse isha bërë jashtëzakonisht i pasur dhe i lavdishëm nuk u kënaqa kurrë,ambicia ime për lavdi ishte e pashuar".

Ali Pashë Tepelena


37-" Unë vetëm kërkoj nga ju,që ti bëni nder emërit që ju mbani,Shqiptar.Nderi atdheut dhe pavarsia e tij janë mbi çdo gjë".

Ali Pashë Tepelena


38-"Strategjia ime mbi çështjen e Santa Mauro dhe Pragën është mjeti kryesor për të garantuar sigurinë e qeverisjes në këto territore,paqen time dhe lirinë nga çdo rrezik i mundësheëm"

Ali Pashë Tepelena


39-"Trima Suliotë!shërbeni kauzës time dhe Sulltani do të gjendet në të tillë vështirësi që ne do të jemi në gjëndje të diktojmë ligjin.Ju atëhere do të këtheheni në malet tuaja dhe nga majat e mjegullta të Kaifës,do të jeni të pranishëm në funeralin e Perandorisë Osmane".

Ali Pashë Tepelena


40-"Kush do të më jetë besnik,thesaret e mia do të jenë të hapura për ta,kush do të më tradhtojë do të mposhtet dhe zhduket"

Ali Pashë Tepelena


41-"Hapsirat e brendëshme të stadiumit( Nikopolit) duhet të jenë disponuar që të bëhet që shqiptarët e mi të praktikojnë atje garat si në kohët e mëparshme,populli im është mjaft energjik dhe mjaft i shkathët,kur isha i ri isha mjaft i shkathët por tani jam i moshuar dhe tepër i shëndoshë".

Ali Pashë Tepelena


42-Erdha pashë dhe kalova,u largova dhe humba lavdinë dhe pasurinë.E kuptova qartë se në këtë botë gjithëçka është kotësi dhe gjithëçka këtu poshtë është asgjë.Kotësi për kotësi".

Ali Pashë Tepelena


43-"Ju nuk do të jeni më shqiptarët që deri tani keni qënë kaq të frikshëm dhe të respektuar,ju do të jeni të mposhtur dhe të përulur nga aziatikët frikacakë.Ju rrëfej se shumë prej jush ju kam dhënë shkak për ankesë,unë e di që disa prej jush janë ofenduar me të drejtë nga dëmtimet që unë ju kam bërë juve ose marrëdhënieve tuaja.Por nderi Shqipërisë dhe interesi vëndit tonë kanë rëndësi më të madhe se armiqësitë personale".

Ali Pashë Tepelena


44-"Kjo shpatë ( e Khanit të Madh të Krimesë Selim Gourai) e cila nuk ishte në gjëndje të ruante shtetet e sundimtarit të saj të parë nga rusët,po ja dhurojë atij që e hakmori aq mirë në Austerlitz (Napoleone Bonaparti)

Ali Pashë Tepelena


45-"E çfarë mund të bëjnë francezët?, asgjë.Perandori juaj (Napoleoni) dëshiron të më trajtojë si raja,por nuk do të bëjë me mua siç bëri me Spanjën"

Ali Pashë Tepelena 


46-"Tepelena për mua është një parajsë e dytë"

Ali Pashë Tepelena


47-"Ky fle dhe kërkon nga unë që ti gjej kalin?,-unë fjeta  Ali Pasha se e di që ti që rri zgjuar"

Ali Pashë Tepelena


48-"Butrintin nuk jua dorrezoi Gjeneral Berthier,se po të më deshej do ta mbroj atë edhe me jetën time".

Ali Pashë Tepelena


49-"Pouqueville! kush rreh këtu do të rrihet" (Dhe mendo që ky është konsulli i Francës)

Ali Pashë Tepelena


50-"Interesi i Sulltanit dhe i perandorisë nuk është më interesi im"

Ali Pashë Tepelena


51-"Do të dëshiroja të isha pjestar i familjes tuaj(franceze) edhe nëse do të më duhej të bëhem i krishterë,madje unë besoj në doktinën Jakobine dhe dëshirojë të bëhem pjesë në "Kultin e Karamanjolës".

Ali Pashë Tepelena


Mblodhi dhe pregatiti; Albert Pasho, Janar 2026.


Free Blogger Albert Pasho


domenica 4 gennaio 2026

Njëqindenjë (101) thënie për Ali Pashë Tepelenën, nga të huajt dhe shqiptarët.Albert Pasho




Nuk ka figurë tjetër në historinë e Shqipërise ku të jetë shkruar kaq shumë,si në të gjallë edhe pas vdekjes dhe vazhdon të shkruhet akoma sot e do të shkruhet edhe në të arrdhmen për Ali Pashë Tepelenën.Jeta,lufta dhe vdekja e tij do të futen në hartën kulturore, letrare historike europiane dhe botërore.Janë të shumtë në numër autorët që kanë shkruar dhe janë shprehur për Ali Pashën në të gjithat fushat e aktivitetit njerzor.Nga gjigandët e letrave e deri tek udhëtarët e thjeshtë që kanë vizituar viset tona;


1-" Tre emëra ngrihen mbi të gjithë të tjerët në historinë e Shqipërisë,Pirro i Epirit konsideruar nga Anibale si luftëtari më i madh i kohës së tij,i cili bëri të trondiste Romën dhe Kartagjenën për gjashtë vjet rrjesht,Skënderbeu heroi komnbëtar dhe për një kohë konkuistator i turqëve dhe Ali Pasha i mbiquajtur Luani i Tepelenës,një nga figurat më të rëndësishme e të spikatura të kohëve moderne".

Richard Alfred Davenport


2-" Ali Pashë Tepelena është modeli më i përkryer i shqiptarit tipik në të gjitha kohërat".

Peter Oluf Bronstend


3-"Vetëm në Orient ka shpirtëra të tillë gurrë e shkuar gurrit,që për njëzet vjet të tëra bëjnë gjithëçka për të vënë në vënd një fyerje që u është bërë një ditë të bukur.Ai kishte mjekrën më të bukur,borë të bardhë që s'është parë ndonjëherë,në atë fytyrë të ashpër dhe të sertë".

Honore de Balzac


4-"I vetmi kolos i shekullit të XVIII që sfidojë Napoleone Bonaparte është Ali Pasha i Janinës".

Vctor Hugo


5-" Ali Pashë Tepelena i përkiste asaj race të rallë gjenish që lindin për tu bërë mbretër".

Edith Durham


6-"Ali Pashë Tepelena qëndron përballë Napoleone Bonaparte,si qëndron Tigri përball Luanit,si Shqiponja përballë Skifterit,ata ngjajnë me njëri tjetrin si dy pika uji".

Victor Hugo


7-"Ali Pasha,një figurë që kishte brënda karakterit të tij në të njëjtën kohë,Tibero,Caligola e Nerone,simbol i rezistencës ndaj pushtimit osman dhe në të njëjtën kohë,një figurë e spikatur romantike e forcës që po shkon".

Alexandre Dumas


8-"Që kur leu profeti s'ka parë gjusmëhëna një prijës kaq të madh si Ali Tepelena".

George Gordon Byron


9-"Ali Tepelena me shqiptarët e pamposhtur dhe trima çajnë përmes osmanëve ku mbjellin vdekjen".

Johan Wolfgang von Goethe


10-"Ndërsa në brëndësi perandoria ishte e minur nga ana e Epirit dhe e Moresë nga një "Skënderbe i ri" dal nga vetë rradhët e osmanëve.Ky është Ali Pasha i Janinës një nga figurat më heroike e të zgjuara të kohëve moderne.Ishte i thyer në moshë,por as koha, as betejat,as mashtrimet,as krimet,as kënaqësitë e zjarrta të jetës së tij të gjatë nuk kishin shuar në të ambicien politike,zgjuarsinë dhe guximin".

Alphonso de Lamartine


11-"Ali Pasha ka të gjithë talentin dhe mjetet për të zhgënjyer qëllimet e Sulltanit ose për ti rezistuar atij.I pasur,i fuqishëm i ndezur dhe i trazuar nga ambicia për të dominuar zotëron të gjitha artet që mund të çojnë në objektivin e tij të pavarsisë".

Carlo Aurelio Widmann


12-"Plaku i Epirit me sytë e tij si zjarr më priti mua si djalin e tij".

George Gordon Byron


13-"Për historinë Shqiptare Ali Pasha është njeriu më i shquar,ishte një nga ata që parashikonte patundëshmërinë e kombit të vetë,kujtimi i tij kurrë nuk duhet të zhduket nga ne".

Aleksandër Stavre Drenova ( Asdreni )


14-"Kaq shumë libra dhe studime janë shkruar për Ali Pashën sa nuk është shkruar kurrë për asnjë njeri tjetër në Ballkan apo Europë,me përjashtim të Bonapartit.Dhe të gjithë bien ndesh dhe përplasen me njëri tjetrin,disa e lavdërojnë të tjerët e kritikojnë,në një mënyrë që nuk besoj që asnjë njeri tjetër politik i epokës ka përballuar.Studime dhe kërkime do të vazhdojnë të shkruhen për Ali Pashën derisa e vërteta nuk do të rivendoset dhe ky arvanitas (epirot ) i madh të zërë vëndin e tij përkrah dhe ndoshta në majë të heronjëve të Greqisë para-revolucionare dhe revolucionare".

Arestidh Kola


15-"Mënçuria,zgjuarsia,trimëria,aftësia politike dhe shpirtëmadhësia e Ali Tepelenës kanë habitur Europën.Kryerja e disa veprave mizore,të cilat  detyroheshin nga koha e atëhershme nuk mund të fshijë gjithë ato merita të tija dhe nuk ka si njollosë një komb.A nuk ka pasur në periudhat më të qytetëruara të Greqisë së vjetër apo Romës sundimtare e komandante të cilat brënda një ore patën kryer aq akte dhune dhe barbare sa bëri Tepelenasi gjatë gjithë jetës së vetë??!.Grekët duhet ta përmëndin me respekt e nderim të madh emrin e Tepelenasit, sepse për herë të parë ideja e shtetit të pavarur në pjesën jugperndimore të Europës Osmane lindi në mëndjen e Ali Tepelenës".

Sami Frashëri


16-"Ali Pasha është plotësisht i vetëdijshëm për llojin e pavarsisë që mban nga Porta,dhe se është konsideruar se kur ai mund të merte në zotrim Suliotët ai do të shpallte pavarsinë e tij.Ai tani e ka realizuar objektivin e tij dhe mund të mbaj Morenë pavarsisht të gjithë fuqisë së Portës".

Admirali Mbretëror Britanik, Nelson ( Duca Bronte )


17-"Nëse Ali Pashë Tepelena do të kishte qënë më pak njeri i kohës së tij dhe i paisur më mirë me një largëpamësi politike,do të kishte shpallur ai vetë pavarsinë në kohë.Dhe kështu Shqipëria dhe Greqia me gjithë Thesalinë dhe Maqedoninë,do të kishte mundur të bëhej një shtet i pavarur dhe një mbretëri e një rëndësie shumë të madhe".

Ismail Qemali Vlora


18-"Greqia ishte çifliku i Ali Tepelenit.Të kishim mënd do të ishte dhe sot ynë.Tre e të katërtat e fshatrave e më të shumtët, kuvendojnë sot për sot shqip".

Faik Konica


19-"Vetëm taktikat dhe zgjuarsia e detyrojnë Aliun ta shprehë formalisht besnikërinë e tij ndaj Portës,sepse në fakt ai është aq mirë sa dhe të pavarurit".

Willam Hamilton


20-"Ali Pasha është një njeri i zgjuar dhe pambarim dinak,ai po kërkon të lirohet nga çdo varësi dhe të bëhet sovran i lirë,është e qartë që me veprimet e tija do të jetë nga ana e më të fortit".

Admirali Rus Theodore Usakov


21-"Në qoftë se Ali Pasha do të jetonte në kohën e Shekspirit, atëhere jam i sigurtë që ky poet i madh që tërhiqej  gjithmonë nga jeta interesante e njerzve të mëdhenj,do të mahnitej nga jeta e Ali Pashës".

William Plomer


22-"Ali Pasha u përpoq të bashkonte gjithë vëndin në një shtet të vetëm të shkëputur nga Perandoria osmane.Ali Pasha kërkoj të krijonte atë që bëri disa shekuj përpara Skënderbeu,që të gjithë shqiptarët të bashkoheshin së bashku për ti rezistuar pushtuesit të huaj".

Enver Hoxha


23-"Ali Pasha është perbindëshmi më romantike që historia  ka ndriçuar,është një prej tëmerve më të bukura që natyra i ka dhënë dritë".

Georges Hoffman


24-" Ali Pasha sundimtari tragjik, një figurë Shekspiriane që bashkon bashkë madhështinë dhe ashpërsinë e pushtetit me fatin e tij i destinuar të dorëzohet para tij".

Felicien Mallefill


25-"Ali Pashë Janina është i zgjuar si një dhelpër, ai është admiruesi im me sa kam kuptuar nga raportet e ndryshme të rezervuara.Nën lavdërimet dhe komplimentat e tija duket qartë endërra e tij e shkëputjes nga varësia e Sulltanit,sepse praktikisht ai është shkëputur me kohë"

Napoleone Bonaparte


26." Ali Pashë Tepelena  është një nga shqiptarët që tregoi dhe shpalosi forcën gjenuine të racës dhe genit kombëtar".

Moikom Zeqo


27-"Ndoshta më i famëshmi  dhe më qëndrestari i komadantëve të padisplinuar të Sulltanit në të gjithë perandorinë në fillim të shekullit të XVIII është Ali Pasha.Një shqiptar i adhurushëm por i egër,ku sundimi i tij shtrihet nga Janina qëndra e tij,në lumin Vardar në lindje dhe në jug në gjirin e Korintos".

Mark Mazower


28-"Ali Pashë Tepelena është një figurë historike që mëshiron realizmin politik të Machiavellit dhe ambicien titanike të Napoleonit,ai është një shëmbull i pushtetit që bashkon,pragmatizmin e egër të pushtetit me vizionin e të arrdhësmes të progresit".

Albert Pasho


29-"Pa ashpërsinë e tij nuk do të qe e mundur zhdukja e banditizmit dhe vendosja e rregullit.Ali Pasha ndërpret mesjetën dhe feudalizmin dhe hap rrugë drejt civilizimit".

Carl Mendelson Barthold


30-"Ali Pasha ishte një njeri mizor,por një Pasha i drejtë".

John W.Baggally


31-"Pirrua i ri"

George Gordon Byron


32-" Ali Pasha është rruga që të çon  drejt revolucionit Grek të 1821".

William Miller


33-"Ali Pasha ishte vëzhgues i kujdeshëm,pyetjet i kishte gjithmonë gjërmuse kurse përgjigjet gjithë gjallëri dhe kudoherë false sado që në dukje të çiltra.Pretekset i gatuante shpejt e shpejt,qëllimin e vërtetë e manipolonte dhe e mbante të fshehur".

François Pouqueville


34-"Nuk ka shkallën e një mbreti por nga fuqia është më i madh se një mbret".

Thomas Smart Hughes


35-"Shqiptarët u'ngjallnë,u'bashkuan,u'ndjenë një komb nën sundimin e tij.E duke bërë këtë bashkim,s'pushoj as një ditë të reshtojë një ushtri shqiptare me këshilla të ca zyrtarëve frënq që kishte.Shihet sheshit se mendimi tij qe lirimi i Shqipërisë".

Faik Konica


36-"Ali Pasha është njëri nga më të fuqishmit burra të Sulltanatit Osman,ai ka qënë një luftëtar i madh.Ai është shumë trim dhe një gjeneral aq i zoti sa e quajnë "Bonaparte Musliman".

George Gordon Byron


37-"Ali Pashë Tepelena është Veziri i Shqipërisë"

Henry Holland


38-"Pa kryengritjen e Aliut,Revolucioni Grek do të ishte mbytur që në djep".

Dionis Skiotis


39-"Në qofse pernditë të zbrisnin në Tokë sofrën e parë do ta gjenin në qytetin e Ali Pashë Tepelenës.

Mehmet Aliu i Egjyptit


40-"Për Ali Pashën krijova bindjen se shumica shkruajnë ndoshta të shtyrë nga antipatia dhe jo nga gjykimi dhe mendimi që kishin ndaj tij".

Protosingjeli,Patrikan Ikumenik


41-" Në Janinë ushton luan burrërori,bir i Athinasë edukuar nga Ari".

Jani Vilara


42-"Prijës fisnik që banon në pallatet e Pirros,ja ngre moralin papritmas Aleksandrit të ri"

Metropoliti Palikarpi


43-"Ali Pasha është provë e një largëpamësie dhe këngulje në synimet e veta,për të cilat pak burra shteti dhe mbretër ia kanë kaluar".

William Martin Leake


44-"Sundimi Ali Pashë Tepelenës fuqizoi më tej karakterin luftarak të shqiptarëve".

David Uequhart


45-"Shqiptarët ky komb luftarak i kanë dhënë perandorisë tre njerëzit më të mëdhenj që kanë jetuar ndonjëherë në lavdinë e kohëve moderne.Muhamed Aliun i cili mbretëroi me një shkëlqim  të tillë në Egjipt,Mustafa Bajraktari i cili u zhdul në të njëjtat hapa e atij froni perandorak në të cilin kishte qëndruar pak më parë dhe Ali Pashën ndoshta më i madhi nga të tre për talentin e tij".

Malte Brun


46-"Ali Pasha i pa mësuar pa shokë i rrethuar me armiq të shumtë arriti vetëm me forcë të vullnetit të tij në një shkallë po thua mbretërore".

Faik Konica


47-"Zoti na dërgoj pas shumë fatkeqësive më të madhin e të gjithë të zgjuarve Vezir Ali Pashë,që ka vënë rregull,ka ndëshkuar gjithë keqbërësit e ka shpëtuar të mirët.Të varfërit nuk janë më të shtypur nga të pasurit,të vegjlit nuk janë më të shtypur nga të mëdhenjtë".

Neophytos Doukas


48-"Si aleat i Francës Ali Pasha është një pragmatik.Shteti i tij ka shumë potencial luftarak e se organizohet mirë shëndrohet në një bërthamë ushtarake të një ushtrie të madhe".

Napoleone Bonaparte


49-"Ali Paha zotëronte tërë energjitë dhe guximin e racës së tij,një shqiptar i vërtetë i cili po të kishte arritur të flakte zgjedhën e osmanit vëndi në fund të fundit do të përparonte nën sundimin e tij".

Edmund Spenser


50-"Mbas Skënderbeut,Ali Pasha zë vëndin e dytë në hierarkinë biblotekare që lidhet me historinë e Shqipërisë".

Moikom Zeqo


51-"Ali Pasha ishte një nga ato vullkane të njëqind aspekteve,të cilat providenca e zotit i përdor për administrimin moral njëlloj si në botën fizike për të pikturuar dizenjot e tija".

Peter Oluf Bronsted


52-"Numri i dyqaneve të Janinës të Ali Pashës dhe pasuria e tyre është e habitshme,vërshimi dhe përhapja e biznesit është e tillë,që unë nuk e kam parë që kur u largova nga Kostandinopoja".

Charles Robert Cockerell


53-"Eshtë heroi i shqiptarve,burim i këngëve të tyre,i cili pavarsisht nga tirania e tij zotëronte një ndikim që se kishte patur askush që nga koha e Skënderbeut".

Adolphus Slade


54-"Ali Pasha pretendon,se nuk i duron as rusët,as anglezët.Unë besoj se ai nuk i do më shumë as francezët,por meqë nuk ka tjetër qëllim veçse ti kundërvihet Portës dhe të mbahet në pavarsinë e vet,do të lidhet me fuqinë që do ti zotohet se do ta ndihmojë për të vazhduar projektet e tij lakmuse".

Auguste Boppe


55-"Grekët ndihmuan Sulltanin të mposhtë Ali Pashë Tepelenën".

David Uequhart


56-"Eshtë në interesin e Republikës që ky Pasha të forcohet shumë,të eleminojë armiqtë e tij,që të bëhet një princ i fortë,në mënyrë që ti ofrojë shërbimet  e tij Republikës".

Napoleone Bonaparte


57-"Ali Pashës ti jepet shpreshë për pavarsinë dhe për kontributin e tij të njhet si mbret  i Epirit".

P.V.Chichagov


58-"Dalja e një fermani kundër Ali Pashës nga Porta e Lartë si pasojë e rebelimit të tij,do të ishte një oportunita  që nuk duhej humbur".

Jan Paparregopovlos


59-"Ali Pasha ka shprehur vizionin e tij.Jam një musliman por jo një fanatik,urrej divanin dhe sundimin e tij,ndihej rënien dhe parashikoj zhdukjen e saj".

G.Flory


60-"Deti Adriatik dhe bregdeti shqiptar kanë shumë më tepër rëndësi për interesat Franceze se sa e gjthë Italia.Të ndihmohet dhe forcohet Ali Pasha si njeriu më i fuqishëm për arritjen e qëllimeve të tija  dhe tonat bashkë".

Napoleone Bonaparte


61-"Ali Pashë Tepelena mendonte si ta zgjeronte mbretërinë e tij deri në kufinjtë verior të tokës shqiptare".

Thomas Smart Hughes


62-"Ali Pashë Tepelena ka qënë një udhëheqës i shkathët dhe përfaqësues i denjë i aftësisë dhe cilësive si dhe veseve të racës shqiptare,e cila pas Skënderbeut nuk nxorri tjetër burrë më historik dhe të zotin".

Taq H. Kondillari


63-"Ali Pashë Tepelena e dinte që grekërit e urrenin dhe kërkonin të përfitonin sa më shumë prej tij e në fund ti këthenin krahët".

Vaudoncourt


64-"Koka e tij e prerë  përcillte akom një efekt njëherazi të tmerrshëm dhe të mahnitshëm".

Alexander Dumas


65-"Fillimet e nacionalizmit shqiptar,ngritja e panteonit kombëtar ka filluar shumë më parë se viti 1897,ky përmbidhte figura të tilla si Aleksandri i Madh,Pirrua i Epirit,Bushatllinjtë dhe Ali Pashë Tepelena".

Nathalie Clayer


66-"Ali Pasha është një burrë shteti i krahasueshëm me burrat e tjerë shteti europianë".

Dora Istria


67-" Që të dy (Kara Mahmuti i Shkodrës dhe Ali Pasha i Tepelenës) ditën të bashkojnë elementin mysliman dhe elementin e krishterë në të njëjtën ide patriotike dhe në të njëjtin vrull për lavdi ushtarake".

Pashko Vasa


68-"Në mbretërinë e Epirit të Ali Pashës një vëzhgues mund të gjejë ushtarët e Aleksandrit,të Pirros dhe Skënderbeut".

Charles Taylor


69-"Në pllakën e gurrit qe shkruar; Këtu është varrosur koka e të shquarit Ali Pashë Tepelena,Governator i Sanxhakut të Janinës që për më shumë se 50 vjet kërkoj pavarsinë e Shqipërisë".

Robert Walsh


70-"Ai,Ali Pasha është pa dyshim një njer i madh,por pa e thënë apo pa e ditur se ai është pasuesi i denjë i Pyrrhus,të cilin ai është mësuar ta quajë veten Bourrous (Pirro)

John Hobhouse


71-"Lëvizja Greke për pavarsi në fillimet e saja nuk mund të bënte nëasnjë mënyrë pa mbështetjen e Ali Pashë Tepelenës".

François Pouqueville


72-"Veshja e tij e çuditëshme dhe kapelja në formë plisi më mahniti,më bëri ta krahasoj me Odisenë e Homerit,sepse përputhej me vetë përshkrimin e jashtëm që Homeri bën për Odisenë".

Peter Oluf Bronsted


73-"Mahmud Pashë Bushati dhe Ali Pashë Tepelena mund të quhen si shëmbujt më të hershëm të nacionalizmit shqiptar".

Tajar Zavalani


74-"Në të gjitha dialektet shqiptare gjuha e tyre quhet shqip,vëndi i tyreShqipëri dhe kombësia shqiptar,kjo krenari shfaqet edhe në respektin e tyre për luftrat legjendare ndaj pushtuesit osman.ndaj figurës së Skënderbeut dhe prijsit të tyre Ali Pashë Tepelena që synonte të shkëpuste Shqipërinë nga vartësia politike e Sulltanit".

Samson Cerfebeer de Mdelsheim


75-"Ali Pasha është heroi i shqiptarve,me një influencë që se kish pasur askush që nga koha e Skënerbeut".

Adolphus Slade


76-"Nuk mund të gjendej ndonjë këngë ku emëri i Ali Pashë Tepelenës të mosgjëmonte dhe të shqiptohej me pasion të veçantë".

John Hobhouse


77-"Isha i detyruar ta refuzoja këtë kërkesë-patronizimi që mu afrua me kaq mirësjellje nga Ali Pasha për një jurist konstitualist për hartimin e kushtetutës së tij".

Prince Metternich


78-"Ali Pasha është një burrë i shumë talenteve,është shumë popullor dhe aspakt i vështirë.Ka një admirim të veçantë Francën,njef dhe pranon meritat dhe kapacitetin e Imperatorit Francez Napoleonit".

Ludwig Frank


79-"Ali Pasha shprehu vendosmërinë për tu përballuar me fatin e tij në kryeqytetin e atij vëndi,i cili ka qënë teatri i fatit dhe triumfeve të tija".

William T.Meyer


80-"Napoleoni i ka ofruar dy here qe ta bëjë mbret të Epirit,por ai preferon interesin anglez dhe urren francezët,siç më tha vetë.E duan të dy palët sepse shqiptarët janë më luftëtarët ndër ata që sundon Sulltani".

George Gordon Byron


81-"Veziri është një burrë i shkurtër dhe mjaft i shëndoshë,me një fytyrë shumë të këndëshme me lëkurë të bardhë dhe trajtë të rrumbullakët,sytë e të cilit ishin të kaltërt me lëvizje të shpejta që të tregonin se nuk ishte një Pasha oriental.Kishte mjekër të gjatë që i binte mbi gjoks.Kishte një mikëpritje të theksuar sa i quante vizitorët djemt të tij".

John Hobhouse


82-"Eshtë kurora e Arbërorve luani i Rumelisë,dhuntitë e tija s'kanë të krahasuar me asnjeri,është lavdia dhe krenaria e Tepelenës,Arbëria s'ka nxjerë një burrë të tillë,heroi i Arbërisë i tëmerrshi luan djali i Veli Pashës,lavdia dhe krenaria".

Haxhi Shehreti


83-"Një varr i vetëm se nxinte dot lavdinë,lavdinë bashkë me mizorinë".

Ismail Kadare


84-"Në kohën e Ali Pashait fli ujku bashkë me delen e nuk e ngit dot".

Populli


85-"Arriti sa pothuaj në tryezë të Çezarve ku vlon hymni ngadhnjimtarve,hymn'i tija s'mbet i huaj".

Ali Asllani


86-"Unë shoh me dhimbje që flamuri im lejohet të fyhet nga Ali Pasha dhe korsarët e tij".

Napoleone Bonaparte



87-"Për të mësuar jetën dhe punët e Ali Pashës,duhen ligjëruar nj'a dhietë libra inglisht,nj'a pes' a gjashtë greqishte e nj'a tre a katër frëngjishte,që janë shkruara përmi të"

Faik Konica


88-"Ali Pasha mëshiron tranzicionin nga bota otomane tradicionale në atë moderne europiane,duke u shëndruar në një simbol dhe urë lidhëse midis Perndimit dhe Lindjes duke hyrë në hartën politike,historike,kulturore e filozofike të Europës Napolenoike e mbas Napolenoike".

Albert Pasho


89-"Të gjithë banorët që jetojnë nën sundimin e tij,kanë më shumë nevojë për mbrojtjen e tij sesa për atë të Portës,vullnetit të së cilës ai di si t'i shpëtojë sipas dëshirës së tij".

Pierre Jerome Dupre


90-"Ky njeri i mrrekullushëm më dukej nga fizionomia dhe nga sjelljet shumë larg profilit të një turku të moshuar të rangut të lartë.Madje si më thoshnin grekët tallej shpesh me sjellet e tyre gati teatrale.Ai fliste shpejt,lëvizte shpejt nuk kishte asgjë prej turku në moshë".

Peter Oluf Bronsted


91-"Një këlysh luani dhuratë e përshtatëshme për mbretërit,e përshtatëshme për luanin e Janinës".Janë fjalët e governatorit të Korfuzit anglezit Sir Thomas Maitland kur i dhuroi këtë këlysh luani Ali Pashë Tepelenës.

Thomas Maitland


92-"Vetë Ali Pasha nuk është turk,ai është i fesë muhamedane,por pa ndonjë preferencë të veçantë veç faktit se është i pranishëm në ceremoni fetare".

Edward Everett


93-"Për të gjykuar mirë një njeri që ka pjesë në histori,duhet ta gjykojmë jo mbas mendimeve të kohës së sotme,po mas kohës ku ai u rrit,u suall e roiti.Ali Pasha,për zakonete për mënyrën e sundimit ish njeri i asaj kohe,i rritur në shkollë politike të Turkut,as më i lig as më i mirë se vezirët derebejt e atëhershëm.

Faki Konica


94-"Ali Pasha ishte njeriu më i guximshëm i epokës së tij,në çdo moment të jetës së tij ai ishte vetëvetja".

George Berthold Niebuhr


95-"Shëmbulli i  Ali Pashës si Luani i Janinës,frymëzoi të gjithë nacionalistët shqiptar mbas tij".

William Plomer


96-"Që nga viti 1431 kur osmanët morën Janinën,Shqipëria ishte e pa njohur për Europën,e panjohur për fqinjët e saj më të afërt madje mund të thuhet e panjhur ndaj vetvetes.Mezi mbahen mënd dy emëra çlirimtari atëhershëm Skënderbeu dhe Ali Pasha i Janinës".

Gabriel Hanotaux


97-"Ali Pasha u ngrit gjer atje sa të aspironte pavarsinë e Shqipërisë"

Auguste Boppe


98-"Ali Pasha nga gjaku dhe karakteri natyral ishte shqiptar i vërtetë,trim,i egër,dinak e plot fuqi".

J.G.Maclod


99-"Ali Pasha kërkon të pushtojë gjithë Shqipërinë dhe pastaj të shpallet i pavarur

Kapudan Pasha


100-"Në moshën 24 vjeçe Aliu filloi jetën e një princi,por me një talent aq të lartë sa nuk mund të mos admirohet ndonjëherë tek ai,princi i Makiavelit".

Malte Brun


101-"Po ç'i mungojë Ali Pashës? I mungoj dija,e i mungoj edhe një komb besnik e jo gati kurdoherë të këthej mendim për të holla".

Faik Konica


Pregatiti e mblodhi, Albert Pasho.

Free Blogger Albert Pasho


Kronollogjia e nje lufte, Rrethimi i Janines te Ali Pashe Tepelenes, 1820-1822.Albert Pasho.

Ne historine tone shekullore jane te shumta luftrat e popullit tone per liri e memvetesi,po ashtu edhe rrethimet e keshtjellave tona si simb...